حضور دریادلان را گرامی میداریم
مطالب خواندنی در باره دریا،دریانوردی، فرهنگي و زيست محيطي
قالب وبلاگ

 علل و عوامل اصلی گرد و غبار


طبق بررسی های انجام شده توسط ویلکرسون با موضوع « پیش بینی گردو غبار و شن روان در عراق و کشورهای همسایه آن»  به تاریخ نوامبر 1991 و نیز تحقیقات انجام شده توسط نیروی دریایی آمریکا به تاریخ اکتبر 1990 ، قبل از عملیات صحرا در عراق با موضوع " مطالعه آب وهوا و اقلیم  منطقه  خلیج فارس " ، عواملی را که در تشکیل غبار در منطقه تاثیر گذارند به شرح زیر مشخص نموده اند.
علیرغم اینکه گرد و غبار می¬تواند به شکل ها و یا طرق مختلف ایجاد شود ، اما سه عامل  اصلی  در منطقه خاورمیانه باعث ایجاد گردو غبار میشوند.این عوامل عبارتند از :
1-باد شمال
2- جبهه هوای سرد
3-جریان همرفتی


باد شمال


باد شمال همانطور که از نام آن پیداست به معنی جهت شمالی در زبان عربی (Middleton, 1986)به بادی گفته می شود که از جهت شمال می وزد . این باد در اکثر روزهای سال می وزد و به همراه خود گرد وغبار را از صحراهای جنوب و مرکز عراق و شمال عربستان به سوی خلیج فارس حمل کرده  و در سطح گسترده ای پخش میکند. باد شمال به دو گونه است ، تابستانه و زمستانه .
باد شمال تابستانه که به باد 120 روزه معروف است بطورتقریباً روزانه در ماه های تابستان از ژوئن تا سپتامر می وزد . شرایط سینوپتیکی که اختلاف فشار بین منطقه پر فشار شمال شبه جزیره عربستان ، عراق و دریای مدیترانه و از طرفی منطقه کم فشار موسمی در جنوب ایران و جنوب شبه جزیره عربستان در شکل زیر نشان داده شده است .
 
شکل : متوسط سطح فشار اقلیمی و جریان باد ناشی از آن در ماه ژوئیه


در شکل زیر جریان های هوایی را نشان می¬دهد که باد شمال زمستانه در ژانویه در سطح وسیعی از منطقه جریان دارد . اکثر گرد و غبارهای ناشی از باد شمال زمستانه به همراه عبور سیستم جبهه هوای سرد رخ می¬دهد. بندرت اتفاق می¬افتد که باد شمال زمستانه بدون حضور سیستم جبهه ای  باشد و آن زمانی است که یک توده  هوای بسیار سرد از ترکیه یا سوریه به سمت بین النهرین و خلیج فارس به حرکت در آید . شکل زیر شرایط سینوپتیکی که اختلاف فشار بین منطقه پر فشار و کم فشار در زمستان به هنگام عبور جبهه هوای سرد حاکم است را  نشان می¬دهد.

شکل 6 : متوسط سطح فشار اقلیمی و جریان باد ناشی از آن در ماه ژانویه

 
 جبهه هوای سرد


گرد و غباری که توسط سیستم جبهه هوای سرد ایجاد می¬شود گسترده تر از دیگر عوامل است . نوع  جبهه ای به سه صورت میتواند گردو غبار را ایجاد کند . الف) گرد و غبارهای پیش جبهه ای  ب ) گرد و غبارهای پس جبهه ای  ج) خط شکاف جبهه ای . شکل ماهوار ه ی زیر نمونه ای از گستردگی گرد و غبار توسط سیستم جبهه ای را نشان می دهد .
 
شکل : تصویر ماهواره ای گرد و غبار پس جبهه ای هوای سرد


 جریان همرفتی


این نوع روش تولید گرد وغبار از لحاظ گستردگی بسیار کوچکتر از سیستم های جبهه ی و باد شمال بوده، لذا پیش بینی آن بسیار مشکل تر است. دو نوع سیستم همرفتی تولید گردو غبار شناخته شده است که عبارتند از هبوب  و غبار شیطانی   . طی ده سال گذشته هبوب مورد توجه بیشتری قرار گرفته زیرا یکی از عوامل منفی در عقیم ماندن عملیات نجات گروگانهای آمریکایی در سال 1980 (Ryan, 1985) همچنین سوانح متعدد هواپیمایی (Fujita, 1986)از نمونه های بارز تاثیر باد هبوب می¬باشد. هبوب از ریزش باد قوی زیر سطحی ابرهای طوفان زا ایجاد می-گردد و در صحراهای شمال آفریقا بطور قالب اتفاق می¬افتد . سرعت باد در هبوب به 25 مایل بر ساعت و حداکثر به 48 مایل بر ساعت نیز می¬رسد. بیشترین سرعتی که در هبوب گزارش شده 63 مایل بر ساعت بوده است (Idso, Ingram, & Pritchard, Oct 1972)
 گردو غبار شیطانی از چرخه کوچک همرفتی که در بیابان ها و در اثر اختلاف شدید دمای بین لایه های هوا ایجاد می شود بوجود می آید این شرایط باعث می¬شود که گردو غبار از سطح زمین به سرعت به لایحه های فوقانی جو نفوذ کند . ارتفاع گرد و غبار در این سیستم بین سه هزار تا شش هزار پا می¬رسد و سرعت باد بندرت می تواند به 48 مایل بر ساعت برسد.

 
شکل: نمایش عمودی تشکیل گرد و غبار در  جریان همرفتی


 متوسط روزهای همراه با باد و ذرات معلق در ایستگاه های انتخاب شده
  اطلاعاتی که در جدول زیر آمده است نشان دهنده تعداد متوسط روزهای همراه با گردو غبار است علامت ستاره (*) نشان دهنده ی کمتر از نیم روز است. اطلاعات ایران و عراق به صورت پراکنده بوده و از 1981 تا 1988 جمع آوری گردیده است.

 
جدول 13: تعداد متوسط روزهای همراه با گرد و غبار در ماه 1981- 1988


منابع تولید گرد وغبار در منطقه  بین النهرین و جنوب غربی آسیا


در این  قسمت  منابع عمده و فعال تولید کننده گرد و غبار در منطقه که در تحقیقات  ویلکرسون  گردآوری شده ، معرفی می گردد.

 

منابع تولید گرد وغبار در منطقه  بین النهرین


منطقه بین النهرین محلی است که شامل کشورهای سوریه ، عراق ، غرب ایران و شمال شرقی شبه جزیره عربستان میشود. در نقشه هر یک از مناطق تولید کننده گردو غبار شماره گذاری شده و به 14 نقطه می¬رسد . این نقاط بدون در نظر گرفتن سیستم های قوی پرفشار که به همراه جبهه های سرد است مشخص شده ، چون در آن سیستم ها گستر ه ی گردو غبار بسیار وسیع تر و از طرفی مقطعی است.
 
شکل : نقشه نقاط با القوه تولید کننده گرد و غبار در بین النهرین-اکتبر 1984 (D. Wilkerson, November 1991)


 منابع تولید گرد وغبار در منطقه  آسیای جنوب غربی
منطقه آسیای جنوب غربی محلی است که شامل شرق ایران ، افغانستان فشمال غربی هند  و جنوب کشورهای آسیای میانه می¬شود. در نقشه هر یک از مناطق تولید کننده گردو غبار شماره گذاری شده و به 11 نقطه می¬رسد .لازم به ذکر است که اثرات گرد و غبار این منطقه در کاهش دید افقی خلیج فارس تاثیری ندارد و صرفا و بطور محدود می¬تواند بر دریای عمان تاثیر بگذارد.
 
شکل : نقشه نقاط با القوه تولید کننده گرد و غبار در جنوب غربی آسیا- مه 1985


در شکل های زیر دو نمونه از گسترش گرد وغبار بوسیله باد شمال در منطقه ی خلیج فارس و دریای عمان که توسط ماهواره های ناسا عکس برداری شده است ملاحظه می شود .


[ ] [ ] [ مدیر ] [ ]
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ

با سلام، بیائید زمین را پاک بداریم dear all, lets care more about our environment
نويسندگان
صفحات اختصاصی
امکانات وب




برای نمایش تصاویر گالری كلیك كنید


کد گالری

IS
ابزار پرش به بالا